Relatietherapie: Kind krijgen maakt niet gelukkiger

(herplaatsing, eerder gepubliceerd op 1-2-11)

De kranten staan er vandaag vol mee: “Een kind krijgen maakt niet gelukkiger”. Dit is de uitkomst van een promotieonderzoek dat Babette Pouwels heeft verricht aan de universiteit van Utrecht. Ik zou daar aan toe willen voegen: ‘en daardoor worden relaties instabiel’.

Het taboe, dat je niet mag zeggen dat je het hebben van kinderen eigenlijk niet zo leuk vindt, wordt hiermee een beetje doorbroken.
Veel vrouwen lijden onder de vastgeroeste (en soms van buitenaf opgelegde) overtuiging dat het allemaal heel leuk moet zijn, dat het je leven te allen tijde verrijkt, en dat je jezelf gelukkig moet prijzen. Op pijnlijke wijze komen ze erachter dat dit vaak niet zo is.

In mijn praktijk voor relatiecounseling kom ik met grote regelmaat ouders tegen die niet meer weten hoe ze uit de enorme logistieke productie van het gezin moeten stappen.  Volgens Pouwels ligt het aan een nog steeds oneerlijke verdeling van taken en inlevering van persoonlijke vrijheid. Het is nog steeds zo dat de meeste vrouwen de grootste zorg voor de kinderen (en huishouden) op zich nemen. Nou en? Moeders in de jaren ‘60 en ‘70 waren toch ook thuis? Ja, maar zij hadden geen ander werk ernaast. Nu moet een moeder naast de kinderzorg ook nog werken, al is het dan maar parttime (en dat wordt door veel werkgevers ook niet als serieus beschouwd, dus weer een extra schuldgevoel erbij). Vrouwen krijgen het gevoel dat ze het nergens goed doen, thuis redden ze het amper, en op het werk hangen ze er maar een beetje bij.

Kortom: de stress neemt alleen maar toe en dus wordt men ongelukkig. Men komt niet meer aan zichzelf toe, al helemaal niet meer aan de relatie en men wordt geleefd door de wensen en behoeften van werk en kinderen.

Als de ouders in relatietherapie komen is één van de eerste acties die men zich voorneemt: tijd maken voor zichzelf, en tijd maken voor elkaar. En dat blijkt heel lastig door alle verplichtingen die men op zich heeft genomen. Het gaat op meerdere fronten al veel eerder mis:

Partners hebben beiden (en zelfs dat niet altijd) een kinderwens. De spanning dat het op een bepaald moment echt gaat gebeuren, het zwanger worden, en het zwanger zijn, kan een avontuurlijke tijd zijn. Kamers worden verbouwd, geverfd, spullen gekocht,  zwangerschaps-gymnastiek bezocht, etc. Er wordt alleen over praktijkzaken gesproken. Wat niet gebeurt, is het hebben van gesprekken over onderliggende gevoelens, belangrijke persoonlijke behoeften en normen en waarden, zoals in deze praktijkvoorbeelden:

– stellen die niet besproken hebben wie er minder gaat werken

-mannen die ervan overtuigd zijn dat de gehele zorg bij de vrouw ligt, maar dit niet zo hebben uitgesproken

– de onuitgesproken overtuiging dat als het kind ziek is, de moeder altijd van haar werk moet komen om het kind te verzorgen, omdat haar werk toch niet zo belangrijk is

– mannen en vrouwen die hun werk eigenlijk belangrijker vinden dan hun kinderen maar dat niet durven zeggen

– mannen die niet tegen de verplichtingen kunnen die kinderen met zich mee brengen (sporten, ouderavonden etc.) uit de overtuiging: “Mijn ouders deden dat ook niet met mij!”

– mannen die niets met baby’s te maken willen hebben, en zich er pas mee gaan bemoeien als het peuters zijn, maar zich daar niet over durven uitlaten

– mannen die vinden dat zij alleen de kost moeten verdienen en verder niets hoeven doen in het huishouden

– vrouwen die vinden dat ze alles moeten kunnen: werken, huishouden, kinderen opvoeden, sportief zijn, mooi zijn en de perfecte minnares voor hun echtgenoot

… en ga zo maar door!

Diepgaande gesprekken over de impact die het verzorgen van een kind in hun leven gaat hebben worden meestal niet gevoerd. En dat is jammer. Als namelijk de essentie, wat voor beiden van belang is in het leven, helder op tafel ligt, kan men het leven met kinderen gaan inrichten zoals voor beiden goed voelt.

Kun je teleurstelling dan altijd voorkomen?

Nee. Maar je kunt wel veel ellende voorkomen door van te voren zaken goed te hebben besproken zodat er geen onduidelijkheden meer zijn tussen beide partners. Waar je uiteraard geen grip op hebt is, of het kind ziekelijk is, of een aandoening heeft of qua karakter heel moeilijk met de ouders samengaat. Dat weet je pas naderhand. En toch: als je dit van te voren ook met elkaar bespreekt, hoe jullie denken en voelen over een kind krijgen waar iets mee is, en hoe je het dan zou aanpakken, zorgt ook dat voor duidelijkheid en dat is van groot belang. Geestelijk onvoorbereid in het ouderschap stappen is niet aan te bevelen.

Françoise Vaal

De praktijk van Vaal Counselling is gesloten. Françoise Vaal heeft haar hart gevolgd en werkt nu als zelfstanding visual consultant bij BEELDTYPE.

Relatietherapie: Empty nest, de kinderen zijn het huis uit.

Herplaatsing (eerder verschenen 24-2-2009)

Onlangs was ik te gast bij het tv programma Tijd voor Max, samen met leeg nest moeder Annemarie van Gelder om te discussiëren over het lege nest gevoel als de kinderen uit huis zijn.

Veel vaders en moeders krijgen er jaarlijks mee te maken: je jongste kind verlaat het nest. Aan de ene kant zou het een blijde gebeurtenis moeten zijn, aan de andere kant is het een afsluiting van een periode die verdriet veroorzaakt.

Allerlei routines en automatismen vallen weg. Zoals nadenken over wat de kinderen lekker vinden om te eten, op tijd de was doen zodat de voetbal kleding weer netjes in de kast ligt, meedenken of ze iets voor school nodig hebben etc.etc. Ineens ben je weer met zijn tweetjes, of misschien als alleenstaande ouder: in je eentje. Het kan dus even wennen zijn aan dit nieuwe leven.

Wanneer kom je geestelijk in de problemen als je kind het nest heeft verlaten? Vaak is dat het geval als je jezelf te lang alleen nog maar als ouder hebt gezien. Je hebt je weggecijferd voor de kinderen, of je altijd aangepast aan hun leven. Je hebt hun harde muziek, grote monden, vreselijk tafelmanieren allemaal gepikt, meegeleefd met hun liefdesverdriet en hun interesses. Maar dan ineens zijn ze weg. Je wordt teruggeworpen op jezelf. En wie was je eigenlijk ook weer? Wat boeit je eigenlijk nog in het leven? Waar gaat je hart sneller van kloppen? Waar krijg je inspiratie van? Wat wil je beslist nog doen?

Niet iedereen kan bovenstaande vragen zomaar beantwoorden. Wat je niet wilt, is meestal makkelijker te beantwoorden, dan wat je wel wilt.

Als je de laatste jaren dat de kinderen steeds zelfstandiger werden, jezelf al weer op de kaart hebt gezet, dan zul je wat minder intens verdriet ervaren. Maar ben je tot het moment dat ze de deur achter zich dicht trekken alleen maar op hen gefocust, dan is dat even slikken.

In mijn praktijk kom ik vaak mensen tegen die relatieproblemen hebben sinds de kinderen de deur uit zijn. Ze worden weer met elkaar geconfronteerd, lijken minder gespreksstof te hebben (de kinderen zorgden daar namelijk vaak voor), vinden het saai thuis, willen aandacht van elkaar, maar zijn alleen nog gewend dit aan de kinderen te geven en niet aan elkaar.

In sommige gevallen blijkt de relatie geheel doodgebloed te zijn, en werden de ouders nog bijeengehouden door de kinderen.

In andere gevallen is er zeker nog een sterke basis waarop gebouwd kan worden. Niet alleen moeten de partners weer met frisse blik naar elkaar durven kijken, opnieuw met elkaar leren praten en aandacht aan elkaar geven, daarnaast moeten ze naar zichzelf kijken om een persoonlijk levensdoel vast te stellen. Want het doel ‘kinderen opvoeden en grootbrengen’ is weggevallen.

Enkele problemen die zich kunnen voordoen in de relatie zijn bijvoorbeeld:

–          ineens veel aandacht van je partner vragen

–          met iemand samen leven die niet begrijpt dat je moeite hebt met het feit dat de kinderen weg zijn

–          gevoelens van eenzaamheid

–          gevoelens van nutteloosheid en doelloosheid.

–          het leven als saai ervaren

–          gevoelens hebben niet belangrijk meer te zijn, er niet meer bij te horen

Als belangrijkste oplossing valt aan te geven dat je de oude situatie moet loslaten.

Je moet accepteren dat:

–          je leven een nieuwe fase ingaat en je eigen leven opnieuw vorm moet krijgen

–          je niet meer de belangrijkste persoon in het leven van je kinderen bent, maar wellicht wel voor je partner, of anderen. Je bent nu niet ineens minder waard geworden

–          je open moet gaan staan voor nieuwe mogelijkheden

Ongetwijfeld heb je als ouder nog steeds bepaalde verwachtingen van je kind. Maar helaas, die zijn niet altijd even reëel. Probeer ze voor jezelf eens op een rij te zetten. Schrijf op welke verwachtingen je hebt, wat je zelf nog kunt doen voor de kinderen, en wat je wilt dat zij voor jou doen. Bespreek dit met ze en kijk of je tot een compromis kunt komen, wat voor beiden werkt. Veel ouder-kind relaties lopen stuk omdat de ouders te hoge verwachtingen hebben, of vastgeroeste overtuigingen. Durf als ouder naar jezelf te kijken. Ga er niet zomaar van uit dat je de wijsheid in pacht hebt. Je hebt een nieuwe generatie groot gebracht, die in een andere wereld is opgegroeid, met eigen ideeën, wensen en visies. Deze kunnen heel goed naast elkaar bestaan, als er ruimte blijft om te praten en te luisteren naar elkaar. Je hoeft het niet altijd met ze eens te zijn, maar je mening opdringen werkt meestal slecht.

Wat moet je niet doen als je kinderen uit huis zijn:

–          bemoeizuchtig zijn

–          kritiek leveren op hoe ze hun leven leiden

–          aandacht van ze opeisen of jezelf steeds op de voorgrond plaatsen

–          je kind zich schuldig laten voelen door steeds opmerkingen te maken dat ze zo weinig komen

–          onuitgesproken verwachtingen koesteren

Kom je er zelf niet uit, praat dan eens met lotgenoten of zoek een professional die kan helpen om door deze fase heen te komen.

Françoise Vaal

De praktijk van Vaal Counselling is gesloten. Françoise Vaal heeft haar hart gevolgd en werkt nu als zelfstanding visual consultant bij BEELDTYPE.

Relatietherapie: Ik wil graag kinderen maar mijn partner niet

Relatietherapeuten krijgen er vaak mee te maken, jonge stellen die goed bij elkaar passen op één punt na: de kinderwens. Van welke kant ze hun relatie ook bekijken, alles is goed, maar ze verschillen in hun toekomstvisie. Meestal bestaat de relatie nog een tijdje voort, omdat je iemand die zo goed bij je past, niet zomaar de deur wijst. Sterker nog, je hoopt dat de ander bij zinnen komt en toch ook het idee van kinderen gaat appreciëren. Deze relaties kunnen lang stand houden voordat de ‘kinderbom’ barst.

Wanneer is dat laatste het geval? Onder andere

–         als er een andere potentiële partner in zicht komt die wel graag kinderen wil of al kinderen heeft

–         als de teleurstelling bij de kinderwens hebbende partner zo groot is dat er depressiviteit door ontstaat en dit de relatie negatief  beïnvloedt

–         als het schuldgevoel bij de partner die geen kinderen wil heel groot is en dit effect heeft op de relatie

–         als de partner die de kinderwens heeft (en de biologische klok heeft horen afgaan), blijft verwachten dat de ander ooit nog wel overstag zal gaan,

–         als de kinderwenspartner alleen maar met het ‘niet hebben’ van  een kind bezig kan zijn en daardoor geen aandacht heeft voor de relatie tussen de partners

–         als de partner die geen kinderen wil geen prioriteit stelt bij het blijven praten over de onvervulde kinderwens

Waarom hakt men niet meteen de knoop door als het duidelijk is dat er een verschil van visie is?

Als het hebben van kinderen de belangrijkste waarde in je leven is, en het komt niet voor op het waardenlijstje van je partner, dan moet je misschien wel de conclusie trekken dat je huidige partner dus toch niet bij je past. Onterechte hoop, onterechte verwachtingen en teleurstellingen zullen je ten deel vallen als je ermee doorgaat.

Stel dat de één graag in Nieuw Zeeland wil gaan wonen op zijn 65e en de ander beslist niet, dan kun je doorgaan en het heel gezellig hebben, maar dan weet je dat de tijd gaat aanbreken dat het ophoudt. Je schuift de moeilijke beslissing alleen maar voor je uit door er niet meteen mee aan de slag te gaan.

Hoe weet je precies wat je persoonlijke normen en waarden zijn?

In mijn praktijk help ik mensen, door middel van persoonlijke coaching, hun waarden helder te krijgen. Zo eenduidig, dat ze zelfs een hiërarchie hierin aan kunnen geven. Dit is niet alleen belangrijk voor de cliënt zelf, maar ook voor het functioneren in de relatie.

Mensen komen bij elkaar omdat ze een aantal aspecten van de ander leuk vinden. De minder leuke worden voor het gemak van tafel geveegd. Terwijl juist hieraan de nodige aandacht besteed zou moeten worden. Men moet dan nagaan of deze verschillende waarden cq.visies problemen op kunnen gaan leveren. Als je lijnrecht tegenover elkaar blijkt te staan op een aantal punten,  dan is het wellicht beter om in een vroeg stadium af te breken (of er iets aan te doen).

Weet je wat voor jou de allerbelangrijkste zaken zijn in je leven, en je partner heeft die ook kenbaar gemaakt, dan heb je een grote stap gezet in duidelijkheid binnen de relatie. Duidelijkheid kan veel ellende voorkomen.

Toch verder met elkaar in de hoop dat…..

Er blijft natuurlijk hoop bestaan zolang er mensen in je omgeving zijn die zeggen dat ze nooit kinderen wilden, maar toen ze overstag gingen dat het mooiste is wat hen is overkomen. Ik zou zeggen: vertrouw niet op een dergelijk feit, maar eerder op je eigen diepe gevoelens en waarden.

Françoise Vaal

De praktijk van Vaal Counselling is gesloten. Françoise Vaal heeft haar hart gevolgd en werkt nu als zelfstanding visual consultant bij BEELDTYPE.

cover def lores klein

In dit boek heb ik de theorie van toegepaste ecopsychologie gecombineerd met veel oefeningen die ik heb gehanteerd in mijn counsellingpraktijk. Zelf leerde ik dat de zintuigen veel eerder dan onze gedachten laten weten wat wij echt nodig hebben voor onze gezondheid en ons welbevinden. Gedachten kunnen ons buitengewoon voor de gek houden, maar onze zintuigen zijn altijd eerlijk. Een authentiek zelfvertrouwen kan alleen aangekweekt worden wanneer we weer durven te vertrouwen op die zintuigen. Door wat meer in contact te komen met de natuur gaat dat eenvoudiger. Daar staan onze zintuigen open en zijn we beter in staat om te luisteren naar de informatie die ons lichaam afgeeft. Het boek geeft talloze voorbeelden van wetenschappelijk onderzoek waaruit blijkt hoe hard wij de natuur nodig hebben voor onze geestelijke en fysieke gezondheid. Aan de hand van praktijkvoorbeelden en oefeningen leer je geleidelijk te gaan vertrouwen op de wijsheid van je zintuigen en zo te vertrouwen op je natuurlijke zelf.

Hoe werkt dit boek?
Na een uitleg over hoe het kan dat we de verbinding met onszelf zijn verloren, volgen vier stappen die mijns inziens nodig zijn om weer in verbinding te komen met jezelf. In iedere stap geef ik ook een samenvatting van de ervaringen van twee cliënten, Tom en Lisa**. Zij volgden met succes deze methode.
Aan het eind van ieder hoofdstuk vind je oefeningen die je helpen met het specifieke onderdeel dat daarvoor is uitgelegd.
De vier stappen zijn:

Stap 1: Onderzoeken wat natuur voor je doet
Hierin ga je onderzoeken welke invloed de natuur op je heeft en welke ervaringen je ermee hebt gehad. Je weer openstellen voor zintuiglijke prikkelingen die voor je welzijn zorgen, staat hier centraal.

Stap 2: Bewust worden van het hoofd versus het lichaam
Deze stap maakt je bewust van het verschil tussen gedachten en gevoel. Het wordt je duidelijk op welke wijze je rationele denken je zintuigen kan dwarszitten. Verschillende manieren van het omzeilen van de zintuigen en hoe je dit kunt voorkomen worden besproken.

Stap 3: Het lichaam weer verbinden met het hoofd
Het creëren van optimale samenwerking tussen gevoel en ratio is de volgende stap. Belangrijk is om de juiste woorden te leren geven aan wat je voelt. Het voelen en denken wordt weer één. Het bekrachtigen van ervaringen door er woorden aan te geven is van essentieel belang om positieve ervaringen te verankeren in je lichaam. Dan weet je wanneer je op jezelf kunt vertrouwen.

Stap 4: Met zelfvertrouwen je eigen pad volgen
Als laatste ga je durven volgen wat je hart je ingeeft: je gaat in actie komen!
In deze stap leer je, aan de hand van voorbeelden en een actieplan, verschillende mogelijkheden om vol zelfvertrouwen de juiste weg te kiezen of beslissingen te nemen.